SORU


Çalıştığımız okulda hem piyasa araştırma tutanaklarında görevlendiriliyoruz hem de muayene kabul komisyonunda. Normalde 30 kişi var kurumda. Bunun yanlış olduğunu söylememize rağmen dikkate alınmıyor. Kanuna göre açıklamaya çalışıyorum müdürüme ama ikna edemiyorum. İki görevin bir arada yapılması normal mi? kanunda yer alan mali hizmetler birimi ön mali kontrol gerçekleştirme işi bunlar hakkında ayrıntılı bilgi verebilir misiniz? Kolay gelsin. Kullanıcı adı: handsomeakif

EDİTÖR GÖRÜŞÜ


Soruda bazı bilgilere yeterince yer verilmemiş olsa da (ilgili kişinin ön mali kontrol yapıp yapmadığı gibi) mevcut verilerle konuyu açıklamaya çalışalım.

5018 sayılı Kanununun mali hizmetler biriminin düzenlendiği 60 ncı maddesinde birleşemeyecek görevler sayılmıştır. Buna göre; Harcama yetkilisi ile muhasebe yetkilisi görevi aynı kişide birleşemez. Malî hizmetler biriminde ön malî kontrol görevini yürütenler malî işlem sürecinde görev alamazlar. Ayrıca “İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar”ın “Görevler ayrılığı ilkesi” başlıklı 15 inci maddesinde “Harcama yetkilisi ile muhasebe yetkilisi görevi aynı kişide birleşemez. Malî hizmetler biriminde ön malî kontrol görevini yürütenler, onay belgesi ve ekleri ile şartname ve sözleşme tasarılarının hazırlanması, malî karar ve işlemlerin belgelendirilmesi, mal ve hizmetlerin teslim alınması gibi malî karar ve işlemlerin hazırlanması ve uygulanması aşamalarında görevlendirilemezler ve ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunda başkan ve üye olamazlar.” hükmüyle bu durum biraz daha ayrıntılı açıklanmıştır.

Aynı zamanda Kamu İhale Genel Tebliğinde de birleşemeyecek veya aynı kişi tarafından yapılabilecek görevlere sayılmıştır.

Tebliğin 5.7 nci maddesinde;

“İhaleyi gerçekleştiren ihale komisyonu üyeleri söz konusu ihaleye ilişkin olarak yapılan sözleşme sonucunda teslim edilecek mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin muayene ve kabul komisyonunda veya kontrol teşkilatında görev alabilir. Ancak yapılan bir sözleşme ile ilgili olarak kontrol teşkilatında yer alan görevliler, sözleşme sonucunda hizmet alımları ve yapım işleriyle ilgili muayene ve kabul komisyonunda görev alamazlar.”

5.8 inci maddesinde ise;

“İhale yetkilisi, ihale komisyonunda görev alamaz. Kurulların ihale yetkilisi olduğu durumlarda da kurul üyeleri ihale komisyon üyesi olamazlar.”

açıklamaları yapılmıştır.

5018 sayılı Kanunda giderin gerçekleştirilmesi şu şekilde tanımlanmıştır. Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler. Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

Yine 5018’e göre ön mali kontrol, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsar. Ön malî kontrol süreci, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluşur. Kamu idarelerinde ön malî kontrol görevi, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütülür. İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslarda ön mali kontrole ilişkin daha ayrıntılı hükümlere yer verilmiştir. Buna göre; Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin malî karar ve işlemler, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama veya finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer malî mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edilir. Malî karar ve işlemler harcama birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilir.

Ön mali kontrolün nasıl yapılacağı İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12 nci maddesinde anlatılmıştır. “Malî hizmetler biriminin ön malî kontrolüne tâbi malî karar ve işlemler, kontrol edilmek üzere malî hizmetler birimine gönderilir. Malî hizmetler birimince kontrol edilen işlemler hakkında görüş yazısı düzenlenir ve ilgili birime gönderilir. Ön malî kontrol sonucunda yazılı görüş düzenlenmesi halinde bu yazılı görüşler ayrıntılı, açık ve gerekçeli olmak zorundadır. Malî hizmetler biriminin görüş yazısı ilgili işlem dosyasında saklanır ve bir örneği de ödeme emri belgesine eklenir.

Harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılır. Süreç kontrolünde, her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanır ve uygulanır. Malî işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol ederler. Süreç kontrolünü sağlamak amacıyla malî işlemlerin süreç akış şeması hazırlanır ve üst yöneticinin onayı ile yürürlüğe konulur.

Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine  “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.

Buna göre gerçekleştirme görevlileri iki türlüdür. Bunlardan ilki ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileridir. Bu kişi veya kişiler yönetici pozisyonunda olup ön mali kontrol yapmakla sorumludur. Diğer gerçekleştirme görevlileri ise harcama süreci içerisinde, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması gibi her türlü iş ve işlemleri gerçekleştiren bütün görevlilerdir. Bu kişiler ön mali kontrol sürecinde süreç kontrolü yaparak iş ve işlemleri yerine getirir.

Bütün bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde özetle şu sonuçlara ulaşılabilir. Yukarıda yer verilen ilgili düzenlemelerde birleşemeyecek görevler açıkça belirtilmiştir. Piyasa fiyat araştırmasında görev alanların muayene ve kabul komisyonlarında yer alamayacaklarına ilişkin açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Fakat bu düşünceden hareketle harcama sürecinde yer alan herkesin her görevi yürütebileceğine ilişkin bir sonuca ulaşmak hatalı olacaktır. Kanunun lafzi yorumu dışında görev, yetki, sorumluluk, hesap verebilirlik, iç kontrol sisteminin özü gibi kamu mali yönetim sisteminin temelini oluşturan kavramlar çerçevesinde değerlendirildiğinde, belli bir giderin gerçekleştirilmesinde görev alan kişiler o giderin ön mali kontrol sürecinde yer almamalıdır. Diğer bir deyişle bir harcama sürecinde muayene kabul komisyonu üyesi olarak görevlendirilen kişi o giderin ön mali kontrolünü yapmamalıdır. Özellikle çok sayıda personelin çalıştığı birimlerde ilgili yöneticiler, açıkça yasaklanmasa bile aynı kişi tarafından yapılması sakıncalı olabilecek kritik görevleri belirlemeli ve iç kontrol sisteminin ruhuna uygun olarak personel görevlendirmeleri yapılmalıdır.

Yorumlar

Please Login to comment
  Subscribe  
Bildir